تبلیغات اینترنتیclose
اشعار گیلکی شیون فومنی-2
پیچک ( شیون فومنی )
شعر و ادب پارسی( سیداحمد میر فخری نژاد)




امتياز : | نظر شما : | لينك ثابت



 
 
 

11


نخور غم

گیلکی

هو جور کی خستگی نا رادوارِه
زمین خوریم نِهاَ اسب سواره

اگه بشکسه نا تی سر نخور غم
همیشک سنگ خوری نا مِوه داره

 


شیون فومنی

***

برگردان فارسی
غم نخور...

همانطوری که برای پیاده خستگی می ماند
برای سوارکار نیز امکان زمین خوردن هست

غم نخور اگر سری شکسته داری
زیرا همیشه درخت پرمیوه سنگسار می شود

 


شیون فومنی

 12

 

او ... تو بمیری

گیلکی

حیفه پاره کونه تی ترنه یا چاقو بیمیری
انقدر وا بخوره تی سرا چانچو بیمیری

می سر کله واسی خُب دَوَدم تفنگ به دس
تی چوم سو ببره می چشم و ابرو بیمیری

وختی می تفنگ گوره دیپیچسته جنگلان
تونو تی دوزد برار بازو به بازو بیمیری

نه ... اَجور مردنا وا وطن فروشان بکونید
تو واسی سر بنی تی ارباب پهلو بیمیری

تو کی موفت موفت ره گردی هی کسم زنده نانی
ترا وا فوتورکانِن به کنده زانو بیمیری

پرتاپرت شعله مانستن بکونی نفت واسی
عینهو دودی اوتاقان چراغ سو بیمیری

عین او گیران فروشی کی خودا بنده نییه
تیر غیب حواله به پوشت ترازو بیمیری

تی لشا وا اِگادن ناخوش احوال دیهاتان
سنگین ورف میان بی دوا دارو بیمیری

اَی سفر دور دور پابراندانه ده شازده فر
نییه اَتو بیمیری تی جان گی او تو بیمیری

 


شیون فومنی

***
برگردان فارسی
آن ... تو بمیری

حیف است که چاقو شکم گنده ات را پاره کند و بمیری
آن قدر باید بر سرت چانچو* بخورد تا بمیری

سرو کله خودم را باید خوب ببندم و تفنگ به دست بگیرم
تا چشم و ابروی من روشنی چشم تو را بگیرد ازحسودی بمیری

وقتی که صدای تفنگ من در جنگل پیچید
تو و برادر دزدت بازو به بازوی هم بمیری

نه این جور مردن از آن وطن فروشان است
تو باید سر بگذاری پیش اربابت بمیری

تو که مفت می گردی و هیچ کس را هم زنده نمی دانی
ترا باید با فشار کنده زانو کرد تا بمیری

مثل شعله که از بی نفتی به پت پت می افتد
همچو روشنایی چراغ اتاقهای پر دود بمیری

مثل آن که گرانفروشی که خدا را بنده نیست
از غیب تیری حواله شود و پشت ترازو بمیری

جنازه ات را باید در روستاهای پرت و خراب انداخت
تا میان برف سنگین بدون دوا و درمان بمیری

این دفعه دیگر دور دور پابرهنه هاست شازده
این تو بمیری به جانت قسم آن تو بمیری نیست

چانچو= چوب محکم و مقاوم و اندک خمیده ای که بر دوش می گذارند و بر سر آن زنبیل می آویزند و بار می برند.

 


شیون فومنی

 

12+1

 

کافر راسته

گیلکی

رو به قبله دوعا درمان چی کونه؟
بتمرگ و بعله قوربان چی کونه؟

کو واسی دکلایه درّه پورابه
فیلا چمچه مره آب دان چی کونه؟

آه ناره به ناله سودا بوکونه
ویشتایی بمرده دندان چی کونه؟

حلا خو هرچی بتر حرف حیساب
نوشت لنگا کوتا دامان چی کونه؟

کبچی لبچِه دینه گِه آق قزنا باخ
که خدا مردی اَ سامان چی کونه؟

موشت به پیشانی و دس به سفره یه
شکم گوشنه جا ایمان چی کونه؟

یکشی یا صدتا جیگاه توشکه زنه
خاش والیس خانه مهمان چی کونه؟

آهویا گِه بدو ... تازی یه گه: بتاز
جوجو وَروَر بایه میدان چی کونه؟

خودا خطّم نخانه کار نداری
فارِسه تازه به دوران چی کونه؟

بدا می در جِکا آجور دیچینید
واکوده کوره ره چشمان چی کونه؟

عزبی بختره پِئره بدا زن
خانه سر دامادِ فرمان چی کونه؟

وامرازِه معرکه گیری اَمه رِه
سر پیری گاز فورشاَن چی کونه؟

خاک بسر میدانا بی مردی بوکوشت
پوشت خیمه می ره افغان چی کونه؟

بی خودی شوئن دره آسمان می داد
کافر راسته موسلمان چی کونه؟


شیون فومنی

***
برگردان فارسی
راسته ی کافران

آدم در حال مرگ را دعا و درمان چه می کند؟
بتمرگ و بله قربان چه می کند؟

کوه باید فرو ریزد تا درّه پر شود
فیل را با چمچه آب دادن چه می کند؟

آه ندارد تا با ناله سودا کند
برای کسی که از گرسنگی مرده دندان چه می کند؟

حالا به هر چه بدترش حرف حساب
برای پای نوشت دامن پُرچین چه می کند؟

چانه در رفته به لب ور آمده می گویدآقارو
کدخدا منشی این جا چه می کند؟

مشت به پیشانی و دست به سفره است
پیش آدم گرسنه ایمان چه می کند؟

به آهو می گوید بدو به تازی می گوید بتاز
آدم مذبذب داخل میدان شود چه می کند؟

کار نداشته باشی خدا را هم بنده نیست
تازه به دوران رسیده چه می کند ؟

بگذار پشت دریچه ی من آجر بچینند؟
برای کور شفا یافته چشم چه می کند؟

عزبی بهتر است تا پدر به آدم زن بدهد
برای داماد سر خانه فرمان چه می کند؟

معرکه گیری شایسته ما نیست
سر پیری دندان درآوردن و جشن به پا کردن چه می کند؟

میدان بیچاره از حضور یک مرد خالی است
پشت خیمه داد و فغان برای من چه می کند؟

بی خودی داد من به آسمان می رود
در راسته ی کافران مسلمان چه می کند؟

 

شیون فومنی

 

14


جور نایه هیچ

گیلکی

تَمَش دارو هَلاچین؟ جورنایه هیچ
شَل اسب و طلازین؟ جورنایه هیچ

سیاسوخته مره سورخی نچربه
پِسِ سر با عرقچین جورنایه هیچ


شیون فومنی

***
برگردان فارسی
جور در نمی آید

درخت خاردار و تاب بازی با هم جور در نمی آید
اسب چلاق و زین طلا باهم جور در نمی آید.

با سیه چرده سرخی نمی آید
سر کچل با عرقچین جور در نمی آید.

 


شیون فومنی

 

 15


تی مرغه لانه

گیلکی

ج دوزد هر چی مانه رمّاله شینه
کی خرس ارثیه کفتاله شینه

ایسه تا زرد سگ تی خانه برپا
تی مرغه لانه در بست شاله شینه


شیون فومنی


***


برگردان فارسی
لانه ی مرغ تو
از دزد هرچه می ماند مال رمّال است
ارثیه خرس مال کفتار است؛
سگ زرد تا نگهبان خانه ی توست
لانه ی مرغ تو در اختیار شغال است.

(در باور مردم سگ زرد برادر شغال می باشد)

 

شیون فومنی

 

16


بَمَرده ماراَ

گیلکی

اَمی سیبیل گوشه باد نوادان
هَچین زحمت تره زیاد نوادان
اَمی درساَ اَما دِ فوت آبیم
بمرده مارا َشیون یاد نوادان 
برگردان فارسی
مادر مرده

 

شیون فومنی

****

برگردان فارسی

گوشه ی سبیل ما را باد نده
بی خودی به خودت زحمت زیاد نده
ما درس خودمان را حسابی آموخته ایم
به مادرمُرده شیون یاد نده.

 


شیون فومنی

 17

اگه راس گی

گیلکی

لساَ شاخاناَ مِوَه چِن دری تو
بکفته داراَ مرگاَ دِن دری تو

اگه راس گی دکف مردانه میدان
دوسته شالاَ راکه زِن دری تو

 

شیون فومنی

***
برگردان فارسی
اگر راست می گویی
میوه ی شاخه های شُل وتکیده را داری می چینی
مرگ درخت افتاده را داری می بینی
اگر راست می گویی مردانه داخل میدان شو
شغال کت بسته را با ترکه داری می زنی.

 


شیون فومنی

 

18

 


گیلان ، اوی گیلان

گیلکی

کو ستاره فان درم تی چومانه سویانده ؟
کوزیمینا سربنم عطرتی زانویانده ؟

می پاتان آپیله سوغات می پابراندگی
کویتا کوچا دوارم می کوچیکی بویا نده

بائید آی دس براران ئیپچه می لبلا بیگیرد
هه چینه ی کول ده بدا می شانه ، چانچویانده

ولانید جغدازنم پسکلا پوشان بموجم
بدامی خونا بجار ، آنقده زالویانده

کوی دانه آینه ر می دیل سفره واکونم
خورا زرخا نکونه توشکه خو ابرویانده

می چومان تیرپیری شه خورشید سورما چی وابو
بدا دونیا واویلان می چشم کم سویانده

گیلان – اوی گیلان ! می دردا نتانه چاره کودن
اگه دس نخسه حکیم تی گیله دارویا نده

شعر توم بجارا واش پوراکونه تاچکره
اگه قوت تی پلا «شیون»بازو یانده

 


شیون فومنی

***


برگردان فارسی
گیلان، آهای گیلان!
به کدام ستاره نظر اندازم که برق چشمان ترا نداشته باشد ؟
سر بر دامن کدامین زمین بگذارم که عطر زانوی تو از آن برنخیزد . ؟

آبله کف پایم سوغات ایام پا برهنگی من است . از کدامین کوچه بگذرم که بوی کودکیم را ندهد؟

بیایید ای دوستان دوران همبازی من ! کمی هم ناز مرا بکشید ، نگذارید شانه ام به چانچو کولی رایگان بدهد!

نگذارید من غمگنانه ، پس پشت خاطرها پرسه بزنم
نگذارید خونم را شالیزار به زالو بخوراند .

برای کدامین آینه ، سفره دلم را بگشایم که شادی را از او نگیرم و گره بر ابروانش نیندازم ؟


چشمانم سیاهی می رود پس سرمه خورشید چه شده است ؟
نگذارید دنیا برای چشمان کم سوی من پشت چشم نازک کند .

گیلان، آهای گیلان ! دردم را نمی تواند چاره بکند حکیمی
که از داروهای محلی تو دست نویس نسخه نداشته باشد .

علفهای هرز تا بالای قوزک پای شالیزار جوان شعر خواهد رسید
اگر برنج تو به بازوی شیون توانایی ندهد .

*چانچو = چوبی که بر دوش می گذارند و دوزنبیل از دو سر آن می آویزند تا باری را به سامان برسانند

 

شیون فومنی

 

19


دونیا راشه مانه

گیلکی

دونیا راشه مانه آدم رادوار
هیچکی پاسختا نکود اروزیگار

بآمو هرکس بشو خوخانه بنا
حاج حاجی ببوسته خولانه بنا

خوچوما گرده کوده آلوچه ر
بشو ، اما بنا باغا کوچه ر

دوسه روزی هی ویرشته هی بکفت
خاکابوسته بادامرا راد کفت

بشونه نام بنا نه م کی نیشانه
اوجیگائی کی عرب نی بیگانه

هیچکی ر دیل نوسوجانه روزیگار
تراقوربان ، تی هوا کارا بدار

عمر امی شین یخه دونیا آفتاب
ذره ذره کرا بوستاندره آب

 


شیون فومنی

***


برگردان فارسی
دنیا چون راهگذر است
دنیا چون راهگذر است و آدمی رهگذرش ،
هیچکس در این روزگار پاسخت نکرده است

هر کس که به دنیا آمد خانه اش را گذاشت و رفت
همانند پرستویی که لانه اش را گذاشته باشد

برای گوجه درختی چشمانش خیره بود
اما رفت و باغ را برای کوچه گذاشت .

دوسه روزی افتان و خیزان زندگی کرد
و آخرخاک شد و به همراه باد راهی شد .

رفت و نه نامی نه نشانی از خود گذاشت ،
رفت به جائی که عرب نی بیندازد

روزگار برای هیچکسی دل نسوزانده است
قربانت گردم هوای خودت را داشته باش

عمر مانند یخ است و دنیا آفتاب ،
یخی که ذره ذره در حال آب شدن است


شیون فومنی

 

 20

 

اوروزان

گیلکی

اوروزان کی بدوخوبا نانستیم
سه شاخه بادبانا نخ دوستیم

زه ئیم می خط بزه مشقانا پاکون
خوداجا شنبه صوب می مرگا خواستیم

 

شیون فومنی

***


برگردان فارسی
آن روزها

آن روزها ... که بد را از خوب تمیز نمی دادم
و به به بادباک سه شاخه ای خود نخ می بستم

تکالیف باطل و خط خورده مدرسه ام را پاک می کردم
و صبح های هر شنبه مرگم را از خدا می خواستم ...

 

 شیون فومنی

 

21


زن

گیلکی
شل ا بوسته رز ا وا خال دوستن
سر پور دردا وا دسمال دوستن

اگه چی زن بلای جان اما
اوتاق بی زن وا مال دوستن

 

 

شیون فومنی

***


برگردان فارسی
زن
شاخه کج شده درخت مو را باید به داربست تکیه داد
به سری که درد می کند باید دستمال بست

اگرچه زن بلای جان می باشد اما
خانه ای را که زن در آن نباشد باید تبدیل به طویله نمود

 

شیون فومنی

 

22

فوخوس

خواب بیدِم، خواب بیدم صلاة ظهر سفره کنار
مَرِه اُشکُفته یِهو شَلٌه پِلا (یهو برنج تو گلوم گیر کرد)
بیلاوارِس می نفس هَ ایور بیجیره شو، بُجور نَمو
ولهسته حصیر مرزه می چنگ
رو به قبله بمانست می دوتا لنگ
اسَ می ماره بیدین چی کودَندَرِه هَچین صحرای دشت کربلا
می ضعیفه ایج گره م هفتا خانه اوطرف
همساده یه واقفه کود. (جیغ همسرم هم هفتا خونه اونطرف تر رو با خبر کرد)
عالمه خو سر فوکود .
نشه سوزن توَدَن ایرٌه بیجیر
اینَفَر سر به رهنه
اینفَر بی کَتَره
جی پیله آدم و زاک و جَغله
اَمی خانه راه نیه .
زَی میشین دو سالیه ، بی دیل و غم
کره اَیوَن خو دماغه فینیزیکه والِسه
کوچیته م قونداقه یه خشکه چو چو ماکوی زنه. (کوچیکه هم پستونک میمکه)
من ولی می دست و پا لحمه هچین (دست و پام بی حسه)
مردمه چوپ چوپه یه گوش آنِی دَرَم.(به پچ پچ مردم گوش میدم)
اینفر گه:
" گور به گور خشکه داره زنده بو، بوجور شویی"
(زنده بود از دیوار بالا می رفت)
دُیٌمی رو کونه، گه اوٌلیه:
" خواخوری، تی زبانه بیمیرم، عذبی می دومم بیگیفته، کله سگ بوخورد"
سیٌمی وگرده گه:
" مست لا مست آمویی بخانه شب"
چهارمی مگویه، لب نجنبانه. (چهارمی حرف نمیزنه)
پنجمی درازه ده:
"همیشه قمار کودی ، نزول دهی"
هتو شیشمی نفر، هفتمی، هشتمی، نهمی، دهمی ، بیستمی، سی امی
تا که نوبت فرَِسه آخریه.
"بلا نسبت ، بلا نسبت ، مثل سگ به لاب آیه ، خوب نیه بمرده پشت سر بیگید. اَسه هرچی بو ، بوشو. بیچاره دست جی اَ دونیا کوتایه." (...مثل سگ به واق بیاد... )
من اَسَ دَونگمه.
من اسَ دونگمه. خدایه گم بیدیی آخرِ آدم بوستَنه؟
کره می خون خونه خوردن دره بو. (خون خونمو میخورد)
مره وسی ایته پایه بیگیرم دکفم اَ سبزی پاک کنان جان (سبزی پاک کن= کاسه لیس)
آخه ماتم.( آخه تعجب کردم.)
آخه ماتم، اَ بیکاره آدمان
اشانی که تا هوای پس دینید
دو تا پا دارید، دو تا پا قرض کونیدی گروختنی
اشانی که دو گونی تی مره گید دونوکونید تی مره گید
اشانی که یک شی (شاهی =پول قدیم) ره سر ولوینید
(بخاطر یک شاهی سر مردم رو می برند)
اگه آسمان بشی جی ویشتایی ( از گرسنگی)
کوره دهشایی م تره به دست ندید
اَ بیکاره آدمان
هشان ، هشان ، او روزان که سر بی شام نییمی زمینه سر
تا گلو چالیک دارابوم قرض میان
قول معروف ، می دیمه سیلی مره سرخ کودیم
او روزان، او روزان
او روزان چی کودید؟
هتو فکر و ذکر دوبوم که ایدفعه شلوغی کنار بوخورد.
راه واکون، راه واکون
عیزائیل بومو بینیشته می اتاقه سرجاکِش
ایته گل مره به دسته دهه که بو بکش
می چومان داغ لاره مات ببرده یه (گیج، گنگ)
بیشنوسته بوم آخر عیزرائیل لبچ ایته به زمین نهه ایته م به آسمان
انه چشمان میجیک(=مژه) ره دوبو(=راه می رفت) زمین خاک واسوخه
ای ذره م اتو نبو که مره بوگوفته بید
گرده مرغانه منه.
خنده رو ،با وقار،
جی اشان که مره دوره کوده اید آدم تره
خیلی خیلی بختره
عیزائیل گله تا هتو برم
می دماغ لچگی ایدانه عسکه(=عطسه) زنم
ویریزم بازم می جا سر نیشینم
قل نهاره، قل نهار
کره جارو داره ایوانه می مار
می زنانه م کله آتش دوگوده
پرده پوش کناره خورده نهه، آفتاب دتابه
رو به قبله چیه؟ ایزراعیل کیه؟
آخر برجه، می دیل به سر بمو
صاحب خانه کرایه خانه دیره بو.
 
شیون فومنی




امتياز : 0| نظر شما : 1 2 3 4 5 6 | لينك ثابت